Bu gün, may ayının 28-i, Azərbaycanda “Müstəqillik Günü”nün (keçmiş Respublika Günü) növbəti ildönümüdür. Bu gün azərbaycanlıların qəlbində müstəsna tarixi əhəmiyyətə malikdir; çünki o, sadəcə sıravi bir milli bayram deyil, suverenlik və azadlığın rəmzidir.
İlk dünyəvi, demokratik respublikanın qurulması: 1918-ci ilin məhz bu günündə Tiflisdə (indiki Tbilisi) “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” (AXC) elan edildi. Bu, nəinki Azərbaycan tarixinin ilk respublikası, həm də bütün İslam dünyasında ilk demokratik və dünyəvi respublika idi.
Qadın hüquqlarında ilklik: Bu gənc respublikanın ən böyük tarixi nailiyyətlərindən biri də 1919-cu ildə qadınlara seçmək və seçilmək hüququnun verilməsi oldu. Bununla da Azərbaycan, ABŞ və Böyük Britaniya kimi böyük Qərb demokratiyalarını qabaqladı.
Qısa ömür və yenidən doğuluş: Təəssüf ki, bu ilk respublikanın ömrü cəmi 23 ay çəkdi; 1920-ci ilin aprelində sovet Qırmızı Ordusu tərəfindən işğal edilərək SSRİ-nin tərkibinə qatıldı. Lakin azadlıq məşəli sönmədi. 1991-ci ildə SSRİ-nin dağılması ilə Azərbaycan öz müstəqilliyini yenidən bərpa etdi və müasir dövlət özünü 1918-ci il respublikasının hüquqi varisi elan etdi.
Hüquqi dəyişiklik və milli bayramların adlandırılması:
2021-ci ilin oktyabrında Azərbaycanda qəbul edilən hüquqi düzəlişə əsasən, 1918-ci il bəyannaməsinin şərəfinə bu bayramın adı “Respublika Günü”ndən “Müstəqillik Günü”nə dəyişdirildi. Digər tərəfdən, 18 oktyabr tarixi (1991-ci ildə SSRİ-dən müstəqilliyin əldə olunduğu gün) isə “Müstəqilliyin Bərpası Günü” adlandırıldı.
Bu gün Bakıda və Azərbaycanın digər şəhərlərində rəsmi və xalq tədbirləri keçirilir. Müstəqillik Bəyannaməsi abidəsinin önünə, başda qurucu lider Məhəmməd Əmin Rəsulzadə olmaqla, respublikanın banilərinin xatirəsini yad etmək məqsədilə əklillər qoyulur.
Müəllif: Nabil Kuzəçi
