Prezident İlham Əliyev: “Sabit iqtisadiyyat və müstəqil maliyyə və iqtisadi sistem olmasaydı, bu gün gələcəkdən danışmaq çətin olardı”
Azərbaycan son illərdə iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və ölkənin regional iqtisadi əlaqələrdə rolunun artırılması istiqamətində mühüm addımlar atır. Bu baxımdan 2026-cı il sentyabrın 25–26-da Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Forum müxtəlif ölkələrdən hökumət nümayəndələrini, beynəlxalq maliyyə institutlarını, investorları və aparıcı şirkətləri bir araya gətirib. Forumun əsas mövzusu “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” olub. Forum çərçivəsində Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafı, investisiya imkanları və ölkənin qarşıdakı dövr üçün prioritet sahələri barədə fikirlərini bölüşüb. Prezidentin çıxışında vurğulanan əsas məsələlərdən biri sabit iqtisadiyyatın və müstəqil maliyyə-iqtisadi sistemin gələcək inkişaf üçün mühüm baza yaratmasıdır. Onun sözlərinə görə, əvvəlki illərdə həyata keçirilmiş layihələr və formalaşdırılmış iqtisadi imkanlar gələcəkdə daha uzunmüddətli və dayanıqlı inkişaf üçün ilkin şərtlər yaradıb.
İnvestisiya iqtisadiyyatın inkişafında mühüm amillərdən biridir. Yeni investisiyalar istehsalın genişlənməsinə, müasir texnologiyaların tətbiqinə, infrastrukturun yenilənməsinə və yeni iş yerlərinin yaradılmasına şərait yarada bilər. Prezidentin forumdakı çıxışına əsasən, Azərbaycan son 20 il ərzində 350 milyard ABŞ dollarından çox investisiya cəlb edib və bunun təxminən yarısı birbaşa xarici investisiyaların payına düşüb. Bu göstərici Azərbaycanın beynəlxalq investorlar üçün yaratdığı iqtisadi imkanların miqyasını göstərən əsas faktorlardan biri kimi təqdim olunur. Eyni zamanda, Azərbaycanın investisiya siyasətində qeyri-neft sektorunun inkişafına xüsusi diqqət yetirilir. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunun iştirakçılarına müraciətində də qeyd olunub ki, 2025-ci ildə keçirilmiş birinci forumdan sonra ümumi dəyəri 10 milyard ABŞ dollarından çox olan investisiya sazişləri imzalanıb və bunun 7 milyard dollardan çoxu qeyri-neft sektorunun payına düşüb.
Azərbaycan iqtisadiyyatında neft və qaz sektoru mühüm yer tutur. Bununla yanaşı, uzunmüddətli iqtisadi dayanıqlılığın təmin edilməsi üçün digər sahələrin də inkişaf etdirilməsi vacib istiqamət kimi göstərilir. Bu baxımdan kənd təsərrüfatı, logistika, nəqliyyat, mədənçilik, bərpaolunan enerji, rəqəmsal texnologiyalar və digər sahələr yeni investisiya imkanları yarada bilər. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi ölkənin müxtəlif sahələr üzrə potensialından daha geniş istifadə etməsinə imkan verə bilər.
Prezident çıxışında xüsusilə bərpaolunan enerji sahəsini Azərbaycanın əsas inkişaf istiqamətlərindən biri kimi qeyd edib. Onun bildirdiyinə görə, yalnız Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda 157 giqavatlıq enerji potensialı mövcuddur. Quruda isə Günəş və külək elektrik stansiyaları fəaliyyət göstərir. Qarşıdakı dövrdə bərpaolunan enerji mənbələrinin ölkə üzrə daha geniş tətbiqi nəzərdə tutulur.
Bərpaolunan enerji Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafında bir neçə istiqamətdə əhəmiyyətli ola bilər. İlk növbədə, Günəş və külək enerjisinin inkişafı enerji istehsalında daha çox alternativ mənbələrdən istifadə etməyə imkan yaradır. Eyni zamanda, əldə edilən əlavə elektrik enerjisinin müxtəlif istiqamətlərdə istifadə olunması və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi də gündəmdədir. Prezident çıxışında elektrik enerjisindən süni intellekt və data mərkəzləri kimi yeni texnologiya sahələrinin inkişafında istifadə imkanlarına da toxunub. Bunun üçün mövcud elektrik ötürücü xətlərinin genişləndirilməsi və yeni xətlərin inşası istiqamətində işlərin aparıldığı bildirilib. Bu yanaşma enerji sektorunun yalnız ənənəvi istehlakla məhdudlaşmadığını, rəqəmsal iqtisadiyyatın və yeni texnologiyaların inkişafı ilə də əlaqələndirilə biləcəyini göstərir.
İnfrastruktur iqtisadi fəaliyyətin əsas dayaqlarından biridir. Azərbaycanda son illərdə dəmir yollarının, avtomobil yollarının, hava limanlarının və dəniz nəqliyyatı infrastrukturunun inkişafına diqqət yetirilib. Prezidentin forumdakı çıxışında ölkədə doqquz beynəlxalq hava limanının olduğu, dəniz limanının genişləndirildiyi və dəmir yolları ilə bağlı əsas işlərin böyük ölçüdə tamamlandığı bildirilib. Həmçinin ölkənin elektrik enerjisi və genişzolaqlı internetlə əhatələnməsi barədə məlumat verilib. Bununla yanaşı, müasir logistika yalnız fiziki infrastruktura əsaslanmır. Rəqəmsallaşma, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, yüklərin daha sürətli idarə olunması və rəqəmsal infrastrukturun inkişafı da beynəlxalq nəqliyyat sistemində rəqabət qabiliyyətinə təsir edən amillərdir. Prezident çıxışında bu istiqamətlərin də əhəmiyyətini vurğulayıb.
Azərbaycanın gələcək inkişafında diqqət yetirilən sahələrdən biri də mədənçilikdir. Ölkənin müxtəlif faydalı qazıntı ehtiyatlarına malik olması bu sahənin inkişafı üçün imkanlar yaradır. Forum zamanı Prezident mədənçilik sahəsinin böyük potensiala malik istiqamətlərdən biri olduğunu bildirib. Həmçinin mədənçiliklə bağlı dördillik dövlət proqramının qəbul edildiyi və bunun müxtəlif fəaliyyət istiqamətlərinə təkan verə biləcəyi qeyd olunub. Mədənçilik sektorunun inkişafı yalnız xammal hasilatı baxımından deyil, emal sənayesinin genişləndirilməsi və əlavə dəyərin ölkə daxilində yaradılması baxımından da əhəmiyyətli ola bilər.
Müasir iqtisadi inkişaf yalnız təbii resurslar və fiziki infrastrukturla məhdudlaşmır. Süni intellekt, data mərkəzləri, rəqəmsal xidmətlər və informasiya texnologiyaları da yeni iqtisadi imkanlar yaradır. II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu ərəfəsində Azərbaycanla Çin və İtaliya şirkətləri arasında süni intellekt, yaşıl enerji, kibertəhlükəsizlik və təhsil kimi sahələr üzrə əməkdaşlıq imkanları da müzakirə olunub. Bu, ölkənin investisiya gündəliyində texnoloji istiqamətlərin də yer aldığını göstərir.
II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafının bir neçə əsas istiqamət üzərində qurulduğunu göstərir. Sabit iqtisadi və maliyyə sistemi, xarici investisiyaların cəlb edilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, bərpaolunan enerji, logistika və nəqliyyat, mədənçilik, kənd təsərrüfatı və rəqəmsal texnologiyalar bu istiqamətlər sırasında xüsusi yer tutur. Azərbaycanın son illərdə infrastruktur layihələrinə böyük həcmdə investisiya yatırması ölkənin regional nəqliyyat və enerji əlaqələrində imkanlarını genişləndirib. Eyni zamanda, bərpaolunan enerji və rəqəmsal texnologiyalar kimi yeni sahələrin inkişafı iqtisadiyyatın gələcək strukturuna təsir göstərə bilər. Forum təkcə investisiya imkanlarının təqdim edildiyi tədbir deyil, həm də Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişaf istiqamətlərinin müzakirə olunduğu mühüm platforma kimi çıxış edib. Forum çərçivəsində imzalanan sənədlər və investisiya sazişləri də bu istiqamətlərin praktiki layihələrə çevrilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.
K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun PHŞ-nin Uşaq Bərpa Mərkəzinin Təsərrüfat bölmə müdiri Ağayev Nəbi Baba oğlu
