Prezident İlham Əliyev: “Kənd təsərrüfatı sahəsinə daim çox böyük diqqət göstərilir”
Azərbaycanda kənd təsərrüfatının inkişafı dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi daim xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılır. Prezident İlham Əliyev tərəfindən mayın 25-də kənd təsərrüfatı məsələlərinə həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən fikirlər göstərir ki, bu sahənin inkişafı ölkənin iqtisadi təhlükəsizliyi, regionların tərəqqisi və əhalinin sosial rifahı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, hələ 2004-cü ildə prezident vəzifəsinə başladıqdan sonra irəli sürdüyü ilk təşəbbüslərdən biri regional inkişaf proqramı olmuşdur və həmin proqramın əsas istiqamətlərindən biri kənd təsərrüfatının inkişafı idi.
2004-cü ilin əvvəlində qəbul edilmiş ilk beşillik regional inkişaf proqramı Azərbaycanın sosial-iqtisadi həyatında mühüm dönüş yaratdı. Həmin dövrdə ölkənin müxtəlif bölgələrində infrastruktur problemləri, işsizlik, kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın aşağı olması və müasir texnologiyaların çatışmazlığı kimi məsələlər mövcud idi. Dövlət proqramı məhz bu problemlərin həllinə yönəldilmişdi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən proqram nəticəsində bölgələrdə yollar çəkildi, elektrik, qaz və su təminatı yaxşılaşdırıldı, kənd təsərrüfatı üçün əlverişli şərait yaradıldı. Bu proqram yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də sosial inkişaf modeli kimi çıxış etdi. Regionlarda yeni müəssisələrin yaradılması, fermerlərə dövlət dəstəyinin artırılması və kənd əhalisinin məşğulluğunun təmin olunması proqramın əsas nəticələrindən oldu.
Aqrar sahədə müşahidə olunan durğunluğun müxtəlif səbəbləri mövcuddur. Bunlardan biri iqlim dəyişiklikləri və su ehtiyatlarının azalmasıdır. Son illərdə dünyada baş verən qlobal iqlim dəyişiklikləri Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyib. Quraqlıq, su çatışmazlığı və torpaqların məhsuldarlığının azalması kənd təsərrüfatına mənfi təsir göstərən əsas amillərdəndir. Digər səbəblər sırasında bəzi bölgələrdə müasir texnologiyaların yetərincə tətbiq olunmaması, istehsalın səmərəliliyinin aşağı olması və özəl sektorun aqrar sahəyə investisiyalarının kifayət qədər olmaması göstərilə bilər. Bir çox hallarda fermerlər ənənəvi üsullarla fəaliyyət göstərir və bu da məhsuldarlığın artmasına mane olur. Prezident İlham Əliyev məhz bu problemlərin aradan qaldırılması üçün yeni Dövlət Proqramının hazırlanmasının vacibliyini qeyd etmişdir. Bu proqram kənd təsərrüfatının yeni inkişaf mərhələsinə keçidini təmin etməlidir. Hazırlanan yeni Dövlət Proqramının əsas məqsədi kənd təsərrüfatında dayanıqlı inkişafın təmin olunması, məhsuldarlığın artırılması və aqrar sektorun müasir standartlara uyğunlaşdırılmasıdır. Dövlət başçısının çıxışından aydın olur ki, proqram yalnız dövlət qurumlarının fəaliyyəti ilə məhdudlaşmayacaq, burada özəl sektorun iştirakı da mühüm rol oynayacaq.
Prezident İlham Əliyev xüsusilə vurğulayıb ki, özəl sektora ciddi mesaj verilməlidir. Sahibkarlar kənd təsərrüfatının inkişafında daha fəal iştirak etməli, bu sahəyə daha çox investisiya yatırmalıdırlar. Dövlət isə bunun üçün əlverişli şərait yaratmağa davam edəcək. Bu yanaşma onu göstərir ki, kənd təsərrüfatının inkişafı yalnız dövlət büdcəsinin hesabına deyil, dövlət və özəl sektor əməkdaşlığı əsasında həyata keçirilməlidir. Müasir iqtisadi modeldə özəl investisiyalar inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri hesab olunur.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatının inkişafı üçün son illərdə genişmiqyaslı islahatlar həyata keçirilmişdir. Dövlət tərəfindən fermerlərə subsidiyalar verilir, texnika təminatı yaxşılaşdırılır, güzəştli kreditlər ayrılır və aqrar sahədə innovativ texnologiyaların tətbiqi genişləndirilir. Prezident İlham Əliyev çıxışlarında dəfələrlə qeyd etmişdir ki, kənd təsərrüfatı neftdənkənar sektorun əsas istiqamətlərindən biridir. Bu siyasətin məqsədi ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi və qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsidir. Aqrar sektor həm daxili bazarın yerli məhsullarla təmin olunmasına, həm də ixrac potensialının artmasına mühüm töhfə verir. Fermerlərə göstərilən dövlət dəstəyi nəticəsində taxılçılıq, pambıqçılıq, üzümçülük, tütünçülük, baramaçılıq və heyvandarlıq kimi sahələrdə ciddi inkişaf müşahidə olunur. Müasir suvarma sistemlərinin qurulması və kənd təsərrüfatı texnikasının yenilənməsi məhsuldarlığın artmasına səbəb olmuşdur.
Son illərdə kənd təsərrüfatında rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi də geniş vüsət almışdır. Elektron kənd təsərrüfatı sistemi vasitəsilə fermerlərin fəaliyyəti daha şəffaf və səmərəli şəkildə təşkil olunur. Aqroparkların yaradılması isə müasir kənd təsərrüfatı modelinin formalaşmasına xidmət edir. Azərbaycanda yaradılan aqroparklar həm istehsalın artırılmasına, həm də yeni iş yerlərinin açılmasına imkan verir. Burada müasir texnologiyalar tətbiq olunur, məhsulun keyfiyyəti yüksəlir və ixrac imkanları genişlənir. Dövlətin məqsədi kənd təsərrüfatını ənənəvi üsullardan çıxarıb müasir və rəqabətqabiliyyətli sahəyə çevirməkdir.
Regional inkişaf proqramları kənd yerlərində yaşayan insanların həyat səviyyəsinin yüksəlməsində mühüm rol oynamışdır. Yeni məktəblər, xəstəxanalar, idman kompleksləri və sosial obyektlər tikilmiş, minlərlə insan işlə təmin olunmuşdur. İnfrastruktur layihələri kəndlərdə yaşayış şəraitini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırmışdır. Kənd təsərrüfatının inkişafı regionlardan paytaxta miqrasiyanın qarşısının alınmasına da kömək edir. İnsanlar doğma bölgələrində iş və gəlir imkanları əldə etdikcə kəndlərin sosial həyatı canlanır. Bu isə ölkədə balanslı regional inkişaf siyasətinin uğurla həyata keçirildiyini göstərir.
Müasir dövrdə ərzaq təhlükəsizliyi hər bir dövlət üçün strateji məsələ hesab olunur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən aqrar siyasət Azərbaycanın özünü əsas ərzaq məhsulları ilə təmin etməsinə və idxaldan asılılığın azalmasına yönəlib. Eyni zamanda Azərbaycan kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracını artırmaq istiqamətində də mühüm addımlar atır. “Made in Azerbaijan” brendi altında yerli məhsullar xarici bazarlarda tanıdılır. Meyvə-tərəvəz, pambıq, şərab və digər məhsullar bir çox ölkələrə ixrac edilir. Bu da ölkəyə əlavə valyuta gəlirləri qazandırır və kənd təsərrüfatının iqtisadi əhəmiyyətini daha da artırır.
Prezident İlham Əliyevin kənd təsərrüfatı sahəsinə xüsusi diqqəti Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir. 2004-cü ildən etibarən həyata keçirilən regional inkişaf proqramları kənd təsərrüfatının inkişafına güclü təkan vermiş, regionların simasını dəyişmiş və ölkənin iqtisadi potensialını artırmışdır. Bu siyasət nəticəsində Azərbaycan kənd təsərrüfatında müasir texnologiyaların tətbiq olunduğu, rəqabətqabiliyyətli və ixracyönümlü aqrar ölkəyə çevrilməkdədir. Dövlət dəstəyi, fermerlərin fəaliyyəti və düzgün iqtisadi strategiya kənd təsərrüfatının gələcəkdə də ölkənin əsas inkişaf istiqamətlərindən biri olacağını göstərir.
K.Y.Fərəcova adına Elmi-Tədqiqat Pediatriya İnstitutunun PHŞ-nin Uşaq Bərpa Mərkəzinin Təsərrüfat bölmə müdiri Ağayev Nəbi Baba oğlu
