Arif Cəmil oğlu Quliyev
Hüquq elmləri doktoru, professor, diplomat,
Kiyev Əqli mülkiyyət və Hüquq Universitetinin Professoru
Zəfər Günü xəttinin fundamental sütununu və əsas strateji proqramını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev tərəfindən 27 sentyabr 2020-ci il tarixində, yəni müharibənin ilk günündə xalqa ünvanlanan tarixi müraciəti təşkil edir. Ali Baş Komandanın Zəfər manifesti bir daha təsdiqləyir ki, “Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən parlaq və şərəfli səhifəsini təşkil edən 44 günlük Vətən müharibəsi, eləcə də bu savaşın məntiqi nəticəsi kimi işğalçı Ermənistan üzərində qazanılmış Böyük Zəfər, təkcə hərbi-strateji qüdrətin və rəşadətli ordunun döyüş meydanındakı möhtəşəm uğurları ilə məhdudlaşmır. Məsələyə daha dərindən yanaşdıqda tam əminliklə demək olur ki, bu qələbə, eyni zamanda, dərin intellektual, diplomatik və ideoloji müstəvidə qazanılmış konseptual zəfərdir. Çünki istənilən hərbi uğurun arxasında onu həm hüquqi cəhətdən legitim edən, həm milli iradəni vahid ideya ətrafında səfərbər edən, həm də beynəlxalq auditoriyanı haqqın tərəfinə çəkməyi bacaran olduqca güclü diskurs və arqumentasiya xətti dayanır”.
Azərbaycanın 2012–2013-cü illərdə BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü olması diplomatik tarixdə ən böyük nailiyyətlərdən biri idi. İlham Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsinin 20-ci ildönümü ərəfəsində 200 illik münaqişə və Azərbaycan xalqının 30 illik vətən həsrəti həll edildi. Azərbaycan ordusunun müdrik strategiyası və bir sıra hərbi-siyasi qələbələri Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycanın tam suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpasına gətirib çıxardı. Hər bir vətəndaş ədalətin qaçılmaz olduğuna əmin idi; tarixən hər şey öz yerini tapdı. Prezident İlham Əliyev 200 illik münaqişəyə və Azərbaycan xalqının 30 illik vətən həsrətinə son qoydu. İkinci Qarabağ müharibəsindəki əlamətdar qələbəsi ilə o, adını Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq salnaməsinə Ali Baş Komandan kimi qızıl hərflərlə yazdı.
“Böyük Qayıdış”
Bu tarixi hadisəni Prezident İlham Əliyevin Azərbaycanın qədim bölgəsi olan Şərqi Zəngəzurda etdiyi çıxışdan sitat gətirərək təsvir edəcəyik. “Şərqi Zəngəzur hazırda Qarabağ bölgəsi ilə birlikdə özünüməşğulluq, fermerlərə güzəştli kreditlərin verilməsi və əlbəttə ki, sosial infrastrukturla bağlı məsələlərin hərtərəfli həllini təmin edən “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində yenidən qurulur.”
“Böyük Qayıdış” proqramı bütün azad edilmiş ərazilərin bərpasını nəzərdə tutur. Bu bərpa müasir texnologiyalara — ən müasir şəhərsalma təcrübələrindən istifadə edərək ağıllı şəhərlər və kəndlər konsepsiyasına əsaslanacaq. İkinci Qarabağ müharibəsinin bitməsindən bəri azad edilmiş ərazilərin bərpasına Azərbaycan büdcəsindən 7 milyard dollar xərclənib.
Bu rəqəmlər bir daha təsdiqləyir ki, Azərbaycan bütün bu layihələri öz hesabına həyata keçirərək Ermənistanın işğalı altında əziyyət çəkən məcburi köçkünlər 30 il ərzində Azərbaycanın müxtəlif yerlərində yaşamaları üçün Hökumət tərəfindən onlara qayğı göstərilmişdir. Hər il onlara yeni mənzil tikintisi üçün ən azı 300-500 milyon dollar ayırıb. Onlardan 300 mindən çoxu layiqli yaşayış şəraiti olan yeni evlərə köçürülüb. Lakin torpaqlarımız azad edildikdə, biz onlar arasında sorğu keçirdik və bu insanların əksəriyyəti geri qayıtmaq qərarına gəldi. Yeri gəlmişkən, hazırda doğma torpaqlarına qayıtmaq üçün gözləyənlərdən ibarət bir növbə yaranıb.
İnsanlar ölkənin ikinci ən böyük şəhəri olan Sumqayıt və Gəncəni tərk edirlər. Onlar şəhərləri tərk edərək kəndlərə gedirlər. Buna görə də düşünürəm ki, bunu da öyrənmək və qiymətləndirmək lazımdır. Bu günlərdə hər kəs, o cümlədən Azərbaycanda da şəhərləşmədən danışılır. Biz illərdir bu problemlə üzləşirik: insanlar kəndlərdən böyük şəhərlərə köçürlər, çünki orada daha çox iş və yaşayış imkanları var. Amma indi, eyni zamanda, bunun əksi görünür.
Bakıdan, Sumqayıtdan, Gəncədən, Mingəçevirdən şəhərlərdən kəndlərə axın görürük. Bu, hər şeydən əvvəl, Azərbaycan xalqının öz vətəninə nə qədər sadiq olduğunu göstərir. Onlar əcdadlarının torpağında yaşamaq istəyirlər.
Tarixin səhifələri
Azərbaycanlılar otuz il ərzində etnik təmizləməyə, işğala və ərazi dağıdılmasına məruz qalıblar. Bugünkü Ermənistan ərazisindən olan 200 mindən çox insan da daxil olmaqla milyonlarla azərbaycanlı evlərindən məhrum edilib. Kəndlərimiz və şəhərlərimiz dağıdılıb. Otuz onillik ərzində işğalçı qüvvələr bizim geri qayıtmağımıza maneə törədib və beynəlxalq ictimaiyyətin münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün bütün səylərini faktiki olaraq əngəlləyib.
Danışıqlar 1992-ci ildən 2020-ci ilə qədər davam edib. Təsəvvür edə bilərsinizmi? 28 illik sonsuz və gördüyümüz kimi, sıfır nəticəyə gətirib çıxaran faydasız danışıqlar. Bu danışıqları dəstəkləyən ölkələrə nəzər salsaq, istəsəydilər, həll yolu tapıla biləcəyini görmək asandır. Çünki işğala son qoymaq mandatı olan keçmiş Minsk Qrupunun həmsədrləri BMT Təhlükəsizlik Şurasının üç daimi üzvü, üç nüvə silahına malik dövlət idi. Minsk Qrupu ATƏT-in bir qolu idi.
Amma eyni zamanda bizim hüquqi əsasımız BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinə müvafiq olaraq var idi. Onlardan dördü Ermənistan qoşunlarının işğal olunmuş ərazilərdən dərhal, qeyd-şərtsiz və tamamilə çıxarılmasını tələb edirdi.
Qətnamələr 1993-cü ildə qəbul edildi, lakin siyasi iradənin olmaması səbəbindən icra edilmədi. Ermənistan münaqişənin həllini istəmirdi. Onlar sadəcə status-kvonu saxlamaq, onu dəyişməz qoymaq, torpaqlarımızın əbədi olaraq öz nəzarətləri altında qalmasını istəyirdilər. Beləliklə, onlar Zəngilanda da daxil olmaqla qanunsuz yaşayış məntəqələri tikdilər. Bəlkə də Zəngilanda bu, Laçında, Kəlbəcərdə və s. kimi zorakılıqla baş vermədi.
Azərbaycan öz ərazisində döyüşür.
İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəlki vəziyyətə qayıdaraq, Azərbaycanlılar proqnozlaşdırırlar: Ermənistan hökuməti şansını əldən verdi, bizi qiymətləndirmədi, özünü və bizə qarşı xarici hərbi dəstəkdən istifadə etmək planlarını şişirtdi.
Amma onlar səhv hesabladılar. Aydındır ki, Azərbaycan öz ərazisində döyüşərək BMT Nizamnaməsində nəzərdə tutulduğu kimi, qanuni özünümüdafiə hüquqlarını həyata keçirməyə başladı. Azərbaycanımız Ermənistanı təslim olmağa məcbur edən bu hüququndan istifadə etdi. Bəs sonra nə baş verdi? Demək olar ki, dərhal sonra müharibədən, nifrətdən və soyqırımdan əziyyət çəkən bir ölkə və xalq üçün yenidən sülh danışıqlarına başlanıldı. Sülh təklifi həqiqətən güclü bir siyasi addım idi. Sonra Ermənistan-Azərbaycan sərhədlərinin delimitasiya komissiyalarının yaradılmasını təklif etdik. Lakin Ermənistan hələlik müsbət cavab verməmişdir. Baxmayaraq bu sahədə dünyanın “Ən güclü hesab edilən” dövlətlərin “Müsbət” dəstəyinə baxmayaraq, Sülh danışıqları ilə Ermənistan tərəfi irəliləməyi diqqətə gətirmir.
Baxmayaraq ki, bu, tezliklə həyata keçirilə bilərdi. Və bir daha səhv hesablamalar və xarici pərəstişkarlara güvənmək onları daha bir çətin vəziyyətə saldı. İndi bizi heç vaxt etmədiyimiz bir şeydə ittiham etməyə çalışan Ermənistan hökumət rəsmilərinin, o cümlədən yüksək vəzifəli şəxslərin ritorikası çox aydın görünür. 2019-cu ildə Ermənistanın hazırkı lideri Xankəndində “Qarabağın Ermənistan olduğunu bəyan etdi, nöqtə”. Danışıqlar prosesinin sonu bu idi. Başqa sözlə, bu, keçilməməli olan qırmızı xətt idi. Əvvəllər heç kim bu cür danışmamışdı.
Lakin biz bunu ehtimal olunan siyasi səhv hesab etdik. Biz hələ də ümidimizi saxlayırdıq. Və daha çox şey var idi. Ermənistanın müdafiə naziri Ermənistanın yeni ərazilər uğrunda bizimlə yeni müharibəyə hazır olduğunu bəyan etdi. Başqa sözlə, onlar bizi yeni işğalla hədələyirdilər.
Görünür, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin 20 faizi onlar üçün kifayət deyildi. Onlar daha çox istəyirdilər. Onların planı Bakıya gəlib Xəzər dənizində batmaq idi. Onlar tanklarla Bakıya girməyi planlaşdırırdılar. Bəli, Ermənistan tankları həqiqətən də Bakıdadır, amma indi Müharibə Qələbəsi Parkındadır. Beləliklə, bir çox səhv hesablamalar aparıldı; onlar Azərbaycanı, onun iradəsini, potensialını və gücünü çox aşağı qiymətləndirdilər. Və bu, region üçün ciddi bir fəlakətə səbəb oldu…
8 noyabr 2020-ci ildə ordumuz Şuşanı azad etdikdə bu qələbə azərbaycanlıların iradəsinin simvoluna çevrildi. İki gün sonra Ermənistan təslim oldu və Azərbaycan işğalına son qoydu. Bu ilin 23 aprelində Laçın rayonunda Ermənistanla sərhəddə bir keçid məntəqəsi qurduq ki, bu da ərazi bütövlüyümüzü tam bərpa etməyə və sərhədlərimiz üzərində tam nəzarətin təminatına imkan verdi. 20 sentyabr 2023-cü ildə isə suverenliyimizi bərpa etdik.
Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində Zəfər Günü və Şuşanın azad edilməsi ilə bağlı hadisələr təkcə hərbi uğur deyil, həm də milli iradənin, siyasi qətiyyətin və tarixi ədalətin təntənəsi kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu hadisələrin mahiyyətini yalnız 44 günlük Vətən müharibəsinin nəticələri ilə məhdudlaşdırmaq düzgün olmazdı. Çünki qazanılmış Qələbə Azərbaycanın uzun illər ərzində formalaşdırdığı dövlətçilik strategiyasının, iqtisadi və hərbi potensialının, milli həmrəyliyinin və müstəqil siyasətinin məntiqi nəticəsi idi. Zəfər Günü dövlətin gücünü, Şuşanın azadlığı isə xalqın milli-mənəvi bütövlüyünü nümayiş etdirən tarixi hadisədir.
Buna görə də torpaqlarımızda artıq boz zonalar, qanunsuz obyektlər, separatizm yoxdur. Hesab edirəm ki, güclü siyasi iradənin, Azərbaycan xalqının birliyinin və Azərbaycan hökumətinin Ermənistanla sülhə hazırlığının bu nümayişi hələ də qisas alanlar, hələ də qisasçı ideyaları olanlar üçün yaxşı bir siqnaldır.
Onlar bundan əl çəkməlidirlər. 20 sentyabrda baş verdiyi kimi. O zaman Qarabağdakı separatçılara, Ermənistan ordusuna nə dedik? Biz onlara silahlarını yerə qoymağı, tərksilah etməyi və getməyi dedik. “Beləliklə, biz sözümüzün üstündə dururuq”, – deyə Prezident İlham Əliyev qeyd etdi. Beləliklə də, Ölkənin tarixində yeni bir dövrün başlanğıcı Ümummilli lider Heydər Əliyevin irsini yerinə yetirərək yeni bir reallıq ortaya çıxdı. Bu reallığı düşməni və təcavüzkarı işğal olunmuş torpaqlarının 20%-dən qovan və 27 il ərzində bir çoxları üçün – təkcə Ermənistan üçün deyil, həm də digərləri üçün sadəcə kağız parçaları olan BMT Təhlükəsizlik Şurasının dörd qətnaməsini həyata keçirən yeni Azərbaycan yaratdı.
Azərbaycan beynəlxalq hüququn bizim tərəfimizdə olduğunu bilir: BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri işğalçı qüvvələrin torpaqlarımızdan çıxarılmasını tələb edirdi. Lakin bunun heç bir təsiri olmayıb. Biz özümüz beynəlxalq hüquq praktikasında və regionda yeni bir reallıq yaratdıq. İşğala son qoyuldu.
Dəyişməz Dəyərlər və Tarixə Hörmət
Ulu Öndərimiz Heydər Əliyevin dediyi kimi: “Müstəqillik yolundan daha çətin yol yoxdur”. Sovet İttifaqından ayrılmaq Azərbaycana itirilmiş müstəqilliyini bərpa etmək və inkişaf və suverenlik yoluna, dünya siyasi xəritəsində güclü mövqeyə qədəm qoymaq imkanı verdi.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin “Azərbaycanın ərazi bütövlüyü danışıqlar mövzusu deyil və heç vaxt olmayacaq. Azərbaycan bu mövqedən bir addım belə geri çəkilməyəcək. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü məsələsində heç bir güzəşt olmayacaq” sözləri ilə Heydər Əliyevin dövlət siyasətinin irsini bir daha əks etdirərək Ermənistan-Azərbaycan Qarabağ məsələsinə yalnız vurğulanan bir direktiv prizmasından baxılmağa başlamışdır.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət konsepsiyasının həyata keçirilməsində bir sıra parlaq uğurlar qazanılıb. Heydər Əliyevin siyasi və iqtisadi siyasəti layiqincə davam etdirilib. Bir çox ölkə ilə tərəfdaşlıq əlaqələri qurulub və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində fəal iş aparılır.
Azərbaycanın 30 ilə yaxın davam edən işğal dövründə üzləşdiyi əsas problem yalnız torpaqların itirilməsi deyildi. Bu, eyni zamanda, milyonlarla insanın taleyinə təsir edən humanitar faciə, dağıdılmış yaşayış məntəqələri, məhv edilmiş mədəni irs və pozulmuş tarixi ədalət məsələsi idi. Azərbaycan bütün bu illər ərzində beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq münaqişənin sülh yolu ilə həllinə çalışsa da, nəticə əldə olunmadı. BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinin icra edilməməsi, Ermənistanın işğalçı siyasətini davam etdirməsi və danışıqlar prosesində real irəliləyişin olmaması Azərbaycanın öz gücünə arxalanmaq zərurətini daha da artırdı.
Ali Baş Komandanın Zəfər manifestindəki müraciəti də təkcə hərbi əməliyyatların başladığını elan edən bəyanat hesab etmək onun tarixi və strateji mahiyyətini və əhəmiyyətini tam dolğunluğu ilə əks etdirmir; bu müraciət, əslində, Azərbaycanın onilliklər boyu formalaşdırdığı milli və beynəlxalq prinsiplərin ən ali müstəvidə sistemləşdirildiyi hüquqi, siyasi və mənəvi manifestdir. Elə bu səbəbdən də müqəddəs Zəfər Günü ərəfəsində həmin tarixi müraciətin fundamental elmi-analitik təhlilinə həsr olunmuş araşdırma ortaya qoymaq, qələbənin hansı rasionallıq və inandırma fəlsəfəsi üzərində qurulduğunu anlamaq baxımından xüsusi aktuallıq kəsb edir.
44 günlük müharibə: Azərbaycan xalqının tarixində dönüş nöqtəsi
Bu mənada Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət quruculuğu, iqtisadi inkişaf və ordu quruculuğu siyasəti Zəfərin əsasını təşkil edən strateji amillərdən idi. Azərbaycan müstəqillik dövründə hərbi potensialını gücləndirməklə yanaşı, beynəlxalq mövqelərini də möhkəmləndirdi. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi həmin hazırlığın və siyasi iradənin real nəticəsini ortaya qoydu.
Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu döyüş meydanında yüksək peşəkarlıq və qəhrəmanlıq nümayiş etdirdi. Burada diqqətçəkən əsas məqam hərbi əməliyyatların yalnız silah üstünlüyü ilə deyil, həm də düzgün strategiya, idarəetmə, texnoloji imkanlar və əsgər ruhu ilə uğurla həyata keçirilməsi idi. Xalqın orduya dəstəyi, cəmiyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşməsi isə qələbənin mənəvi dayağına çevrildi.
Zəfərin strateji əhəmiyyətini müəyyən edən digər mühüm məqam Azərbaycanın müharibədən sonrakı dövrdə qarşısında açılan yeni imkanlardır. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra ölkənin bütün ərazisində konstitusiya quruluşunun bərpası dövlət suverenliyinin təmin olunması prosesini tamamlayan mühüm hadisə oldu. Bu mərhələ Azərbaycanın qarşısında yeni siyasi, iqtisadi və təhlükəsizlik prioritetləri müəyyənləşdirdi. Artıq əsas məsələ əldə edilmiş nəticələri qorumaqla yanaşı, regionda davamlı sülhün və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsidir.
Zəfərin davamı olaraq həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramı da xüsusi təhlilə ehtiyac duyur. Çünki qələbənin real nəticələri yalnız azad edilmiş ərazilərdə üçrəngli bayrağımızın dalğalanması ilə deyil, həmin torpaqlarda həyatın yenidən qurulması ilə ölçülür. Yeni yaşayış komplekslərinin, yolların, məktəblərin, xəstəxanaların və digər sosial obyektlərin tikilməsi bu istiqamətdə mühüm addımlardır. Lakin uzunmüddətli uğur üçün iqtisadi fəallığın artırılması, daimi iş yerlərinin yaradılması, kənd təsərrüfatı və turizm potensialının reallaşdırılması, yerli sahibkarlığın inkişafı da vacibdir.
Burada əsas strateji məsələ Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yalnız bərpa olunan ərazilər deyil, Azərbaycanın ümumi iqtisadi inkişafına töhfə verən regionlara çevrilməsidir. Böyük Qayıdışın uğuru insanların doğma torpaqlarına qayıtması ilə yanaşı, onların orada təhlükəsiz, təminatlı və perspektivli həyat qura bilməsindən asılıdır. Bu səbəbdən dövlətin quruculuq siyasəti ilə özəl sektorun imkanlarının uzlaşdırılması, investisiyaların cəlb edilməsi və insan kapitalının inkişafı mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Şuşanın gələcək inkişafı da bu strategiyanın xüsusi istiqamətidir. Şəhərin tarixi-mədəni irsinin qorunması, memarlıq ənənələrinin saxlanılması, turizm və yaradıcı sənayelərin inkişafı onun beynəlxalq nüfuzunu daha da artıra bilər. Şuşanın Türk dünyasının və İslam dünyasının mədəniyyət paytaxtı kimi tanınması bu şəhərin regional və beynəlxalq mədəniyyət məkanında rolunu gücləndirir. “Xarıbülbül” Beynəlxalq Musiqi Festivalı və Vaqif Poeziya Günləri isə Şuşanın yenidən Azərbaycanın mədəni həyatının mərkəzinə çevrildiyini göstərir.
Zəfərin başqa bir mühüm nəticəsi Azərbaycanın regional və beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin dəyişməsidir. Müharibədən əvvəl regionda mövcud olan siyasi və təhlükəsizlik reallıqları artıq əvvəlki vəziyyətdə deyil. Azərbaycan öz milli maraqlarını müdafiə etmək, regional nəqliyyat və kommunikasiya layihələrində aparıcı rol oynamaq və qonşu dövlətlərlə münasibətlərini yeni prinsiplər əsasında qurmaq imkanlarını genişləndirib. Bu imkanlardan səmərəli istifadə etmək üçün diplomatik fəallığın davam etdirilməsi, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi vacibdir.
Zəfər Azərbaycanın gücünün, Şuşa milli ruhunun, Böyük Qayıdış isə qələbənin gələcəyə yönəlmiş real nəticələrinin ifadəsidir. Bu üç istiqamətin vəhdəti müasir Azərbaycanın inkişaf modelini və gələcək nəsillərə ötürüləcək ən böyük tarixi mirasını müəyyənləşdirir.
Zəfərin siyasi və mənəvi məsuliyyəti onun nəticələrini qorumaq, sülh və sabitliyi təmin etmək, işğaldan azad edilmiş ərazilərin dirçəldilməsi prosesini davam etdirməkdən ibarətdir.
Qələbənin qazanılmasında nümayiş etdirilən həmrəyliyin qorunması, siyasi dialoqun və ümummilli maraqların bütün siyasi yanaşmalardan üstün tutulması Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün də mühüm şərtdir.
Zəfər Gününün əlamətdar günü münasibətilə bütün xalqımızı ürəkdən təbrik edib, Vətənimizin azadlığı, ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçmiş şəhidlərin əziz xatirəsini dərin ehtiram və minnətdarlıqla yad edərək, qazilərə şəfa və uzun ömür arzulamaq da Hər birimizdə xüsusi fərəh yaradır. Şəhidlərin qəhrəmanlığı, qazilərin fədakarlığı və Azərbaycan əsgərinin döyüş yolu gələcək nəsillər üçün örnəkdir. Bu tarixi yaddaşın qorunması, müharibə həqiqətlərinin obyektiv şəkildə öyrənilməsi və təbliği dövlətin ideoloji təhlükəsizliyi baxımından da əhəmiyyətlidir.
Bütün bunlarla yanaşı, Vətən müharibəsi dövründə xalqın, hakimiyyətin və siyasi partiyaların nümayiş etdirdiyi milli birlik, ortaq dövlətçilik mövqeyi və siyasi həmrəylik Qələbənin mühüm dayaqlarından biri olduğunu qürurla xatırlamaq da böyük şərəfdir. Müxtəlif siyasi baxışlara malik qüvvələrin qardaş Türkiyə başda olmaqla Azərbaycanın milli maraqları ətrafında birləşərək ölkəmizin siyasi tarixində xüsusi əhəmiyyətə malik hadisə kimi öz qiyməti ilə daima diqqətdə olmalıdır.
Ukrayna üçün mühüm Təcrübə…
Azərbaycan sabit, müasir və demokratik ölkədir. Demokratiyanın inkişafı və insan hüquqlarının qorunması hökumətin əsas prioritetlərindəndir. Bütün fundamental hüquqlar, o cümlədən ifadə azadlığı, media azadlığı, din azadlığı və vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı tam təmin edilir. Azərbaycanın qlobal siyasi xəritədəki mövqeyi hər keçən il möhkəmlənir. 2023-cü il Azərbaycan ordusunun Dağlıq Qarabağda 44 günlük hərbi əməliyyatının uğurla başa çatması ilə əlamətdar olub. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş ərazilərin əhəmiyyətli bir hissəsini geri alıb. Tarixin gələcək səhifələri müstəqil suveren Azərbaycan və Ukrayna ölkələri üçün dinc və firavanlıq təcrübəsinə çevrilməlidir.
Bəlkə də bu çətin sınaqlar xalqlarımıza müstəqilliyin qiymətini bilmək və qiymətləndirmək üçün verilib. 2014-cü ildən 2026-cı ilə qədər Rusiya ilə Ukrayna arasında baş verən qanlı müharibə öz faciəsi ilə bizə Azərbaycan xalqının bir vaxtlar nələrə dözdüyünü xatırladır. Xeyli soydaşımız bu müharibə də həyatını itirmişdir. Bütün bunların öhdəsindən yalnız birləşməklə gələ bilərik. Tarixin göstərdiyi kimi, Azərbaycan və Ukrayna həmişə yaxşı və çətin günlərdə bir yerdədirlər. Məsələn, Rusiyanın Ukraynaya tam miqyaslı işğalının ilk günlərindən etibarən Azərbaycan Ukraynaya humanitar və digər dəstək göstərib. Ukrayna və Azərbaycan xalqlarının taleyüklü taleyi acı əzablar bahasına müstəqillik və suverenlik qazanmaqdır…
