Prezident İlham Əliyev: “Ermənistan “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə görüşünün 2028-ci ildə Azərbaycanda keçirilməsini dəstəkləyib”
Cənubi Qafqazda son illərdə baş verən geosiyasi dəyişikliklər regionun gələcək inkişaf istiqamətlərini yenidən müəyyənləşdirir. Uzun müddət davam edən qarşıdurmalardan sonra formalaşan yeni reallıqlar əməkdaşlıq, dialoq və qarşılıqlı etimad kimi anlayışları ön plana çıxarır. Məhz belə bir dövrdə Prezident İlham Əliyevin 4 may tarixində Avropa Siyasi Birliyi Zirvə toplantısında videobağlantı formatında etdiyi çıxış regionda sülh prosesinin hazırkı vəziyyətini və gələcək perspektivlərini anlamaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu çıxışda səsləndirilən fikirlər təkcə Azərbaycanın mövqeyini deyil, həm də bütövlükdə regionda formalaşmaqda olan yeni siyasi atmosferi aydın şəkildə əks etdirir. Prezident çıxışında qeyd etdi ki, Azərbaycan hər zaman regional və beynəlxalq platformalarda balanslı yanaşmanın tərəfdarı olub. Bir il əvvəl Tiranada keçirilən görüş zamanı António Costa və Ursula von der Leyen tərəfindən 2026-cı ildə zirvə toplantısının Ermənistanda keçirilməsi ideyası müzakirəyə çıxarıldıqda, Azərbaycan tərəfi bu təşəbbüsü dəstəkləyib. Bu addım rəsmi Bakının regional sabitliyə və qarşılıqlı etimada verdiyi önəmin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Eyni zamanda, Prezident İlham Əliyev tarazlığın qorunması məqsədilə növbəti zirvə görüşlərindən birinin Azərbaycanda keçirilməsini təklif edib. Bu təklifin qəbul olunması Azərbaycanın beynəlxalq arenada artan nüfuzunun və etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsinin bariz nümunəsidir.
Çıxışın ən diqqətçəkən məqamlarından biri Ermənistanın Azərbaycanın namizədliyini dəstəkləməsi oldu. Bu fakt regionda uzun illər davam edən qarşıdurmadan sonra yeni siyasi atmosferin formalaşdığını göstərir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu addım Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün real olmasının açıq göstəricisidir. Xüsusilə qeyd olunmalıdır ki, tərəflər cəmi doqquz aydır sülh şəraitindədir və bu müddət ərzində qarşılıqlı münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Bu, həm də onu göstərir ki, əvvəlki illərin gərginliyi tədricən yerini dialoq və əməkdaşlığa verir. 2028-ci ildə “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə görüşünün Azərbaycanda keçirilməsi ölkənin beynəlxalq siyasi platformalardakı rolunu daha da gücləndirəcək. Bu tədbir Azərbaycanın həm Avropa, həm də daha geniş region üçün strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirəcək.
Zirvə görüşünün Azərbaycanda təşkili yalnız siyasi baxımdan deyil, həm də iqtisadi və diplomatik baxımdan ölkəyə əlavə imkanlar yaradacaq. Bu cür tədbirlər ölkənin beynəlxalq əlaqələrini genişləndirir, investisiya mühitini yaxşılaşdırır və turizm potensialını artırır. Prezident İlham Əliyevin çıxışı göstərir ki, Azərbaycan regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş siyasət yürüdür. Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması, qarşılıqlı dəstək addımları və beynəlxalq platformalarda əməkdaşlıq bu siyasətin əsas komponentləridir. “Avropa Siyasi Birliyi” kimi platformalar isə bu prosesdə mühüm rol oynayır. Bu təşkilat Avropa ölkələri arasında siyasi dialoqu gücləndirməklə yanaşı, regionlararası əməkdaşlığa da töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin Avropa Siyasi Birliyi Zirvə toplantısında səsləndirdiyi fikirlər Cənubi Qafqazda yeni mərhələnin – real sülh və praktik əməkdaşlıq dövrünün başlandığını göstərən mühüm faktlarla zəngindir. Bu çıxışda xüsusi diqqət çəkən məqam isə Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin artıq təkcə siyasi bəyanatlar səviyyəsində deyil, konkret iqtisadi və humanitar addımlar müstəvisində inkişaf etməsidir. Prezident çıxışında ötən ilin avqustunda Ağ Evdə keçirilmiş görüşü xatırladaraq vurğuladı ki, Azərbaycan və Ermənistan liderləri burada Birgə Bəyannamə imzalayıblar. Bu sənəd regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş tarixi addım kimi qiymətləndirilir. Görüşdə Donald Trumpın şahid qismində imza atması isə prosesə beynəlxalq siyasi çəkidarlıq qazandıran mühüm amildir. Eyni zamanda hər iki ölkənin xarici işlər nazirlərinin sülh sazişinin mətnini paraflaması göstərir ki, tərəflər arasında razılaşmalar artıq konkret hüquqi çərçivəyə salınıb. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, həm Azərbaycan, həm də Ermənistan üçün sülh artıq əldə olunmuş reallıqdır.
Sülhün əldə olunmasının ən mühüm nəticələrindən biri Azərbaycanın Ermənistana qarşı 1990-cı illərin əvvəllərindən tətbiq etdiyi bütün tranzit məhdudiyyətlərini birtərəfli qaydada aradan qaldırmasıdır. Bu addım regionda iqtisadi inteqrasiyanın və qarşılıqlı asılılığın formalaşması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Nəticə etibarilə, qısa müddət ərzində Ermənistan istiqamətində Azərbaycan ərazisi vasitəsilə 28 min ton yük daşınıb. Bu göstərici təkcə iqtisadi aktivliyin artdığını deyil, həm də tərəflər arasında etimadın praktik müstəvidə gücləndiyini nümayiş etdirir. Azərbaycanın atdığı ən diqqətçəkən addımlardan biri də ilk dəfə olaraq Ermənistana neft məhsullarının ixracına başlamasıdır. Benzin və dizel kimi strateji əhəmiyyətli məhsulların təchiz edilməsi tərəflər arasında münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir. Bu günə qədər 12 min ton neft məhsulunun Ermənistana ixrac edilməsi ticarət əlaqələrinin artıq formalaşdığını sübut edir. Enerji sahəsində əməkdaşlıq isə adətən uzunmüddətli və qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərin göstəricisi hesab olunur. Ticarət münasibətlərinin başlanması region üçün yeni iqtisadi imkanlar açır. Azərbaycan və Ermənistan arasında iqtisadi əlaqələrin qurulması yalnız iki ölkə üçün deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz üçün inteqrasiya perspektivlərini genişləndirir. Bu proses gələcəkdə nəqliyyat dəhlizlərinin açılması, logistika imkanlarının genişlənməsi və regional bazarların birləşdirilməsi kimi mühüm nəticələrə gətirib çıxara bilər. Beləliklə, sülh yalnız siyasi sabitlik deyil, həm də iqtisadi inkişaf üçün əsas platformaya çevrilir. Cənab Prezidentin 2026-cı il 4 may tarixli çıxış yalnız bir tədbirin yekun bəyanatı deyil, həm də regionun gələcəyinə dair mühüm siqnallar toplusudur. Ermənistanın Azərbaycanın namizədliyini dəstəkləməsi və Azərbaycanın qarşılıqlı təşəbbüslərə açıq olması göstərir ki, Cənubi Qafqazda yeni əməkdaşlıq mərhələsi başlayır. Bu kontekstdə 2028-ci ildə Azərbaycanda keçiriləcək zirvə görüşü təkcə diplomatik hadisə deyil, həm də sülhün və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsi yolunda simvolik bir addım olacaq.
Nurullayeva Zenfira İslam qızı
Qara Qarayev adına Mərkəzi İncəsənət Məktəbinin xor ixtisası üzrə müəllimi, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi
