İnsan bu dünyaya tək gəlmir. O, özü ilə birlikdə keçmişin izlərini, ulu babalarının ruhunu, yaşanmış talelərin yükünü və eyni zamanda onların ümidlərini də gətirir. Hər bir insanın kimliyi yalnız bu günündən ibarət deyil – onun kökü, soyu, keçdiyi yol onun kim olduğunu müəyyən edən ən əsas amillərdəndir.
Mən, Fəyyazlı Mehdi Afiq oğlu, bu həqiqəti dərk edərək yeddi il ərzində apardığım araşdırmalar nəticəsində nəsil-şəcərəmizi arxiv sənədləri, tarixi mənbələr və şifahi yaddaş əsasında toplayıb sistemləşdirdim.
Bu tədqiqat işinin davamı olaraq, arxiv sənədlərinə əsaslanaraq 2020-ci ildə “Qasımlı kəndi I”, 2021-ci ildə isə “Qasımlı kəndi II” adlı tarixi kitablar çap edilmişdir. Hazırda isə bu silsilənin davamı kimi “Qasımlı kəndi III” kitabı üzərində iş aparıram.
Bu iş mənim üçün sadəcə bir araşdırma deyildi. Bu, keçmişlə gələcək arasında körpü qurmaq, unudulmaqda olan adları yenidən yaşatmaq və gələcək nəsillərə “siz haradan gəlmisiniz?” sualının cavabını vermək missiyası idi.
Çünki insan öz kökünü tanıdıqda “Mən kiməm?” sualına daha dolğun cavab tapa bilir.
Nəsil xətti (xronoloji ardıcıllıqla və izahlı)
• 1.Şah İsmayıl Səfəvi (1487–1524) – Böyük Səfəvi dövlətinin banisi, Azərbaycan tarixində mühüm iz qoymuş sərkərdə və hökmdar. Onun qurduğu dövlət təkcə siyasi deyil, həm də mədəni və dini baxımdan böyük miras qoymuşdur.
• 2.I Şah Təhmasib (1514–1576) – Atasının qurduğu dövləti qoruyub saxlayan, uzun illər hakimiyyətdə qalan və Səfəvi dövlətinin sabitliyini təmin edən hökmdar.
• 3.Sultan Əli Mirzə Səfəvi (1563–1642) – Səfəvi nəslinin davamçısı olaraq bu soyun tarixdəki ardıcıllığını təmin etmişdir.
• 4.Qasım Mirzə Səfəvi (Sam Mirzə) (1585–1671) – nəsil ağacında mühüm keçid rolunu oynayan şəxsiyyətlərdən biri olmuşdur.
• 5.Hacı Aslan Mirzə Səfəvi (1610–1688) – dini nüfuzu və ictimai mövqeyi ilə seçilən bir şəxs olmuşdur.
• 6.Hacı Mirzə İsmayıl Səfəvi (1646–1705) – elm və dini bilikləri ilə tanınmış, nəsildə maarifçilik ənənəsinin başlanğıcını qoymuşdur.
• 7.Toğrul Mirzə Səfəvi (1675–1729) – siyasi dəyişikliklər dövründə yaşamış və nəsli qoruyub saxlamışdır.
• 8.Qasım Mirzə Toğrul oğlu (1702–1764) – maarifçi şəxsiyyət kimi tanınmış, 1756-cı ildə Qasımlı kəndində mədrəsə açaraq insanlara dini və dünyəvi təhsil vermişdir. Bu, nəslin elmə verdiyi önəmin bariz nümunəsidir.
• 9.Canəhməd Qasım Mirzə oğlu (1730–1793) – çətin tarixi dövrdə yaşamış, nəsli Qasımlı kəndində davam etdirmişdir.
• 10.Yarəhməd Canəhməd oğlu (1755–1830) – yeddi oğul atası olaraq Masallı rayonu, Qasımlı kəndində yaşayan geniş bir tayfanın – bu gün də “Yarəhmədli” adı ilə tanınan qolun əsasını qoymuşdur.
• 11.Kərbəlayi Qasım Yarəhməd oğlu (1790–1865) – nəslin əsas qollarından birinin davamçısı olmuşdur.
• 12.Fərəculla (Fərəc) Kərbəlayi Qasım oğlu (1828–1919) – uzun illər kəndxuda kimi fəaliyyət göstərmiş, savadlı və hörmətli bir şəxs olmuşdur. Onun dövründə nəsil həm sosial, həm də mənəvi baxımdan möhkəmlənmişdir. On oğul, iki qız atası olaraq Masallı rayonu, Qasımlı kəndində geniş bir tayfanın – bu gün də “Fərəcli” adı ilə tanınan qolun əsasını qoymuşdur.
• 13.Qasımov Qasım Fərəc oğlu (1897–17.12.1981) – yüksək savadlı, bir neçə dili bilən, maarifçi və vətənpərvər insan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə əsgərlərə yardım etmiş, lakin 1937-ci il repressiyalarının qurbanı olmuşdur. Sürgün həyatı yaşasa da, adı sonradan bəraət almışdır.
• 14.Fərəcov Fəyyaz Qasım oğlu (1921–19.05.1998) – Böyük Vətən Müharibəsində iştirak etmiş, ağır sınaqlardan keçmiş, əsirlik həyatı yaşamışdır. Sonradan kəndə qayıdaraq dini və mənəvi bilikləri insanlara öyrətmiş, böyük hörmət qazanmışdır.
• 15.Fərəcov Afiq Fəyyaz oğlu (14.02.1974) – zəhmətkeş və ailə dəyərlərinə bağlı bir insan kimi nəslin davamını təmin etmişdir.
• 16.Fəyyazlı Mehdi Afiq oğlu (27.09.2000) – bu şəcərənin tərtibçisi olaraq tarixlə müasirliyi birləşdirən, təhsil və ictimai fəaliyyət sahəsində çalışan bir nümayəndədir.
• 17.Fəyyazlı Fəyyaz Mehdi oğlu (27.11.2024) – bu şəcərənin tərtibçisi olaraq tarixlə müasirliyi birləşdirən, təhsil və ictimai fəaliyyət sahəsində çalışan bir nümayəndədir.
• 18.Fəyyazlı Narin Mehdi qızı (22.11.2025) – bu uzun yolun gələcək davamçılarından biridir. ______________
⚔️ Tarixin sınaqlarından keçən nəsil
Bu nəslin yolu sadəcə ardıcıllıq deyil – bu, həm də mübarizə tarixidir.
Nadir şah dövründə Səfəvi nəslinə qarşı aparılan təqiblər nəticəsində ulu babalarımız böyük təhlükələrlə üzləşmiş, sui-qəsdlərdən qaçaraq Talış mahalına sığınmışlar.
Bu hadisələr bir daha sübut edir ki, bu soy yalnız şərəfli deyil, həm də dözümlü və mübariz bir soydur.
______________
✨ Nəticə və gələcəyə çağırış
Bu şəcərə sadəcə adların siyahısı deyil. Bu, əsrlər boyu yaşamış, mübarizə aparmış, elm öyrətmiş, torpaq qorumuş və ailə dəyərlərini yaşatmış insanların həyat yoludur.
Burada hökmdarlar da var, alimlər də, kəndxudalar da, müharibə qəhrəmanları da.
Bu nəsil bizə bir həqiqəti öyrədir:
Keçmişini unudan gələcəyini qura bilməz.
Mən bu işi bir başlanğıc kimi görürəm. Çünki hər nəsil bu zəncirin bir halqasıdır.
Gələcək nəsillərə sözüm budur:
bu yolu davam etdirin, adları qoruyun, tariximizi yaşadın.
Çünki tarix yaşadıqca, millət də, nəsil də yaşayır.
Hörmətlə, Fəyyazlı Mehdi Afiq oğlu.
