Elxan Mirhəşimli: “Diaspor təşkilatlarının fəaliyyəti ana dilinin yalnız ailə daxilində deyil, daha geniş ictimai müstəvidə də yaşamasına imkan yaradır”
Layihə çərçivəsində Hollandiya Azərbaycan Evinin rəhbəri Elxan Mirhəşimli ilə müsahibəni təqdim edirik. Xatırladaq ki, Elxan Mirhəşimli 1966-cı ildə Qubadlı rayonunda anadan olub. 2001-ci ildən Niderlandda yaşayır. Ailəlidir, 3 övladı var.
– Xaricdə yaşamağa başladığınız ilk dövrdə dil baxımından hansı çətinliklərlə qarşılaşdınız?
– Xaricdə, xüsusilə Hollandiya kimi fərqli dil və mədəni mühitə malik bir ölkədə yaşamağa başladığım ilk dövrlər mənim üçün həm maraqlı, həm də çətin bir mərhələ idi. Dil baxımından ən böyük çətinlik yalnız sözləri anlamaq deyil, həm də insanların düşüncə tərzini və ifadə üslubunu dərk etmək idi. Gündəlik ünsiyyət, rəsmi sənədlərlə işləmək və sosial mühitə uyğunlaşmaq bəzən məndə tərəddüd və özünə inamsızlıq yaradırdı. Lakin zaman keçdikcə, davamlı öyrənmə və ünsiyyət sayəsində bu çətinliklər tədricən aradan qalxdı və bu proses mənim şəxsi inkişafıma da ciddi töhfə verdi.
– Azərbaycan dili sizin üçün nə ifadə edir?
– Azərbaycan dili mənim üçün yalnız bir ünsiyyət vasitəsi deyil, mənəvi varlığımın, milli kimliyimin və mədəni köklərimin əsas sütunudur. Bu dil mənim yaddaşımdır, uşaqlığımın səsidir, ailəmin və keçmişimin canlı daşıyıcısıdır. Ana dilində düşünmək və hiss etmək insanın özünü daha dolğun və səmimi ifadə etməsinə imkan yaradır. Harada yaşamağımdan asılı olmayaraq, bu dil mənim daxili dünyamın ayrılmaz bir hissəsi olaraq qalır.
– Gündəlik həyatınızda ana dilindən nə dərəcədə istifadə edirsiniz?
– Gündəlik həyatımda Azərbaycan dilindən istifadə etməyə xüsusi diqqət yetirirəm. Ailə üzvlərimlə və yaxınlarımla ünsiyyətdə bu dil əsas yer tutur. Bununla yanaşı, sosial şəbəkələrdə, yazışmalarda və şəxsi qeydlərimdə də ana dilimdən istifadə etməyə çalışıram. Xarici mühitdə yaşasam da, ana dilimi gündəlik həyatımın aktiv və canlı hissəsi kimi qorumağa çalışıram.
– Xaricdə yaşamaq ana dilinə münasibətinizi dəyişibmi?
– Bəli, xaricdə yaşamaq ana dilinə münasibətimi daha da dərinləşdirib. Əgər əvvəllər bu, daha çox təbii və fərqində olmadan istifadə etdiyim bir dəyər idisə, indi bu, mənim üçün şüurlu şəkildə qorunmalı və yaşadılmalı olan bir mirasa çevrilib. Uzaqda olduqca insan öz köklərinə daha sıx bağlanır və ana dilinin əsl dəyərini daha aydın hiss edir.
– Ailənizdə Azərbaycan dilində danışmağa necə təşviq edirsiniz?
– Ailəmizdə Azərbaycan dilində danışmaq bizim üçün prinsipial məsələdir. Övladımın biri Hollandiyada anadan olub,
Biz çalışırıq ki, gündəlik ünsiyyətimizdə məhz ana dilindən istifadə edək və xüsusilə uşaqlara bu dili sevdirək. Onlara dilimizi yalnız öyrətmək deyil, həm də onunla emosional bağ qurmaq üçün müxtəlif yollar axtarırıq – söhbətlər, hekayələr və gündəlik ünsiyyət vasitəsilə.
– Sizcə, valideynlərin bu mövzuda ən böyük məsuliyyəti nədir?
– Xaricdə bəzi valdeyinlər yalnışlıqlara yol verir, uşaqları ilə evdə Holland dilində unsiyət qurullar. Sual verirəm nədən, valdeyin cavab verir ki, uşaq Holland dilin öyrənmək istəyir, o uzdən övladı ilə Holland dilində danışır. Bu zaman uşaqlar ana dilindən məhrum olur, göruşəndə uşaqla ana dilində unsiyət qurmaq istəyirsən, valdeyini deyir ki, övladım Azərbaycan dilində anlamır.
Valideynlərin əsas məsuliyyəti ana dilidir, ana dili uşaqlara yalnız bir dərs kimi deyil, həyatın təbii və sevgi dolu bir hissəsi kimi təqdim etməkdir. Əgər uşaq dili sevərək və maraqla qəbul edərsə, o zaman bu dil onun həyatında davamlı yer tutacaq. Əks halda, məcburiyyət uzunmüddətli nəticə vermir.
– Diaspor təşkilatlarının ana dilinin qorunmasında rolu sizcə nə qədər əhəmiyyətlidir?
– Diaspor təşkilatları xaricdə yaşayan azərbaycanlıların milli kimliyinin qorunmasında mühüm rol oynayır. Bu təşkilatlar vasitəsilə dil, mədəniyyət və ənənələr yaşadılır, xüsusilə gənc nəsil üçün birləşdirici mühit formalaşdırılır. Onların fəaliyyəti ana dilinin yalnız ailə daxilində deyil, daha geniş ictimai müstəvidə də yaşamasına imkan yaradır.
– Azərbaycan dilinin gələcək nəsillər arasında qorunması üçün hansı addımlar vacibdir?
– Azərbaycan dilinin gələcək nəsillər arasında qorunması üçün kompleks yanaşma tələb olunur. Bu proses ailədən başlayaraq təhsil, mədəniyyət və media sahələrində davam etdirilməlidir. Rəqəmsal platformalarda ana dilində kontentin artırılması, uşaqlar üçün maraqlı və müasir resursların yaradılması da böyük əhəmiyyət daşıyır. Ən vacibi isə odur ki, dil gündəlik həyatın canlı və istifadə olunan hissəsi olaraq qalmalıdır.
Cavid Şahverdiyev
Müsahibə Diaspor Fəaliyyətinə Jurnalistlərin Dəstəyi İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirdiyi “Ana dilini unutmuruq” layihəsi çərçivəsində hazırlanıb. Müsahibədə qeyd olunan fikir və mülahizələr müsahibə aiddir və Azərbaycan Respublikasının Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.
