Ankara’daki “Berikan” Yayınevi tarafından, şair Rıza Çolakoğlu’nun 2025 yılında kaleme aldığı yeni şiir kitabı “Telâfer Destanı” okurlarla buluştu.
Bu eser, Irak’ın Ninova iline bağlı Telâfer ilçesinin yerel ağzı ve İstanbul Türkçesi harmanlanarak yazılmış, edebi ve kültürel bir miras belgesi niteliğindedir. Eser, edebi dilin ruhu ile ana lehçenin sıcaklığını bir araya getiriyor.
Eser Hakkında: Kelime Felsefesi ve Kimliği Korumak
Şair Çolakoğlu, kitabın önsözünde bu yayının ardındaki derin motivasyonları açıklarken, bunun “Hızır İlyas Destanı”ndan sonraki ikinci büyük destanı olduğunu belirtiyor. Eserin temel hedefleri şu noktalarda toplanıyor:
• Kahramanlıkları Ölümsüzleştirmek: Şair, Telâfer halkının fedakarlıklarını ve vatan savunmasındaki yiğitliklerini somutlaştırmayı amaçlıyor.
• Kültürel Arşivleme: Türkmen geleneklerini, göreneklerini ve törenlerini şiir mısralarına dökerek gelecek nesillere ulusal bir miras bırakmak.
• “Asimilasyon” ile Mücadele: Göç ve yerinden edilme dalgaları nedeniyle yerel lehçenin kaybolma tehlikesine karşı şair, bu kitabı kimliğin silinmesini engelleyecek bir “dil barajı” olarak kurgulamıştır.
Destanın İçeriği: Şiirsel Bir Ansiklopedi
“Telâfer Destanı” sadece duygusal bir eser değil, aynı zamanda antropolojik bir referans kaynağıdır:
1. Halk Mirası: Özgün atasözleri, deyimler ve halk inanışları.
2. Mekânın Ruhu: Coğrafi yer isimleri, bölgeye özgü kuş ve bitki türlerinin belgelenmesi.
3. Ölümsüzler Sicili: Din adamları, mücadele insanları, doktorlar, şairler ve sanatçıların yanı sıra şehrin ruhunu oluşturan halktan sade insanların hikâyeleri.
“Çolakoğlu, bu destanın yakın zamanda yayımladığı *’Telâfer Ağzı Sözlüğü’*nün bir tamamlayıcısı olmasını ve her iki eserin gelecek nesiller için kapsamlı bir kaynak teşkil etmesini hedeflemiştir.”
Bu kitap, Türkmen kütüphanesine nitelikli bir katkı sağlamakla birlikte, köklü Telâfer lehçesiyle kadim Irak mirasını koruma yolunda atılmış önemli bir adımdır.
______________
Dîvandan Esintiler
Bu sunumu, büyük Türkmen şairi Rıza Çolakoğlu’nun Irak’ın Telâfer şehrine olan derin sevdasını ve bağlılığını buram buram tarih kokan o eşsiz lehçesiyle anlattığı *”Telâfer Destanı”*ndan bir kesit ile bitiriyoruz:
Telâfer Destanı
Rıza Çolakoğlu
İstiyem tarixin yazam Telâfer
Adıyı mermerde kazam Telâfer
Hakkiyda bir destan düzem Telâfer
Berke bu iş ağzım xurcudu menim
Miye göre boynum borcudu menim
***********
Ana yurdum doğma ilim Telafer
Kol kanadım arxam bilim Telâfer
Aşkıy açtı bu lal dilim Telâfer
Güzelliğiy miye ilham kaynağı
Özelliğiy miye ilham kaynağı
*********
Şanlı bir memleket oldu olası
Aslanlar yatağı Türkmen kalesi
Baxtı kara eskük olmaz belası
Neler gelmiş neler giçmiş başınnan
Bir kalp atar her gömülü daşınnan
**********
Güzel kale gönül açar göz açar
Geçmişlere çığır açar iz açar
Milletimin mertliğinnen söz açar
(Kaça kaçtan) acı datlı hatıra
Destan ister sığmaz bir kaç satıra
Şair Rıza Çolakoğlu’ndan Türkmence Kimlik ve Hafızanın Şiirsel Belgesi
Tanıtım ve Sunum: Nebil Küzeci
